تاریخچه شمع از ابتدا تا به امروز - نحوه پیدایش و تولید اولین مواد سوختنی برای روشنایی تا پارافین

۱۳۹۶ جمعه ۲۶ خرداد در ساعت ۱۲:۱۶ ق.ظ

 

تاریخچه شمع سازی امروزه با توجه به تنوع در شکل، اندازه و حتی قیمت شمع، شایدکمتر کسی بپذیرد که ساخت شمع توسط مصریان در حدود 3000 سال پیش از میلاد مسیح صورت گرفته است. شمع های اولیه شباهت چندانی به شمع های امروزی نداشته و بیشتر مشعل هایی بودند متشکل از یک تکه نی و پیه حیوانات . بعدها رومی ها توانستند پیشرفت هایی در شمع سازی به وجود آورند. آنها که در ابتدا از مشعل های مشابه مشعل های مصریان استفاده می کردند، بعدها اولین شمع های فیتیله ای را ساختند. از این شمع ها ابتدا فقط در معابد و پرستشگاه ها استفاده می شد اما بعدها به خانه ثروتمندان راه یافت و مصارف خانگی پیدا کرد. شمع های پیه سوز نوری ضعیف و بویی تند و زننده داشتند و دود می کردند. از این رو زمانی که در قرون وسطی شمع هایی از موم عسل ساخته شد، گامی بزرگ در شمع سازی به شمار آمد. این شمع ها با نوری یکنواخت می سوختند و بوی نا مطبوعی نداشتند اما متأسفانه تهیه آنها کار سختی بود و تنها اغنیا قادر به خریدشان بودند. در سراسر جهان شمع ها تقریباً به شکل هایی یکسان ( با اندک تفاوتی ) به کار می رفتند. در میان انواع شیوه های ساخت شمع، شیوه ژاپنی متفاوت و نه چندان خوشایند بود. آنها با جوشاندن حشرات، موم به دست می آوردند و از آن شمع می ساختند. در کشورهای مدیترانه ای، روغن زیتون ماده اصلی شمع ها را تشکیل می داد. در قاره امریکا، موم شمع سازی را از جوشاندن دانه های وحشی به دست می آوردند اما تابش نا منظم و قیمت بالای این شمع از عیوب بزرگ آنها بود. در قرن نوزدهم، یک فرانسوی با بکارگیری فیتیله در شمع، مشکل نامنظم سوختن آنها را حل کرد و استفاده از شمع آسانتر شد. البته چون ساخت شمع با دست صورت می گرفت، تولید آن بسیار محدود بود. شمع سازی مانند بسیاری از حرفه ها در کشاکش انقلاب صنعتی دستخوش تحول شد و در سال 1834، مخترعی به نام ژوزف مورگان ماشینی ساخت که قادر بود در یک ساعت 1500 شمع تولید کند. از آن پس، شمع با سرعت به عنوان وسیله ای برای روشنایی در خانه ها کاربرد یافت. این اختراع اگرچه جالب توجه بود، اما تهیه شمع زمانی دستخوش تحول جدی شد که ماده اولیه آن از موم به پارافین – یکی از مشتقات نفت خام – تغییر یافت. پارافین نیز مانند موم عسل شعله ای یکنواخت داشت و فاقد هرگونه بوی زننده بود. اگرچه استفاده از شمع های پارافینی به دلیل قیمت پایین آنها نسبت به شمع های مومی رواج بیشتری یافت اما با اختراع برق نیاز به شمع به صورت چشمگیری کاهش یافت و تنها در نقاط دور افتاده و محروم به کار گرفته شد. با این حال حتی امروزه نیز که کاملاً به نیروی برق وابسته شده ایم، کمتر خانه ای یافت می شود که در گوشه ای از آن تعدادی شمع برای روز مبادا و زمان قطع برق و یا به صورت تزئینی و دکوری نگه داری نشده باشد. برای همین منابع موجود شمع نقش بزرگی در ادبیات جهان داشته است. از شکسپیر گرفته تا حافظ همگی جملات و اشعاری زیبا در وصف شمع سروده و نوشته اند. انبوه سازی شمع باعث شد تا امروزه بتوانیم شمع هایی در شکل ها، اندازه ها و حتی بوهای مختلف بسازیم. با این حال طراحان شمع هنوز هم شمع های زیبایی را با دست شکل می دهند و هر روز بر تعداد افرادی که مایلند شمع سازی را به عنوان هنری زیبا بیاموزند افزوده می شود.